Vướng mắc trong đợt cưỡng chế giải toà hành lang 5m, QL3

18/07/2011 11:58 GMT+7

QL3 năm 2004 qua địa bàn huyện tôi có một đoạn khoảng 6 km thuộc đất thị trấn không thu hồi rộng, chỉ thu hồi đất đủ để làm đường (7 – 8m). Ban giải phóng mặt bằng đã thống kê, đền bù phần đất đai, tài sản, cây cối, hoa màu. Cuối năm 2010 có đợt cưỡng chế, giải toả hành lang phạm vi 5m. Cây cối hoa màu có trước năm 1982 (tức có trước Nghị định 203/HĐBT ngày 21/12/1982) thuộc phạm vi 5m mà đợt cải tạo, nâng cấp QL3 năm 2004 chưa đến bù nay có được đền bù không? Phần đất ven đường mà đợt cải tạo, nâng cấp QL3 năm 2004 chưa thu hồi và đền bù thì có được coi là hành lang ATGTĐB không?

Hỏi:

Kính gửi Bộ GTVT! Xin Bộ GTVT trả lời giúp tôi vấn đề vướng mắc trong đợt cưỡng chế giải toà hành lang 5m, QL3, cụ thể như sau:

QL3 năm 2004 qua địa bàn huyện tôi có một đoạn khoảng 6 km thuộc đất thị trấn không thu hồi rộng, chỉ thu hồi đất đủ để làm đường (7 – 8m). Ban giải phóng mặt bằng đã thống kê, đền bù phần đất đai, tài sản, cây cối, hoa màu. Cuối năm 2010 có đợt cưỡng chế, giải toả hành lang phạm vi 5m. Cây cối hoa màu có trước năm 1982 (tức có trước Nghị định 203/HĐBT ngày 21/12/1982) thuộc phạm vi 5m mà đợt cải tạo, nâng cấp QL3 năm 2004 chưa đến bù nay có được đền bù không? Phần đất ven đường mà đợt cải tạo, nâng cấp QL3 năm 2004 chưa thu hồi và đền bù thì có được coi là hành lang ATGTĐB không?

Trả lời:

Vụ Kết cấu hạ tầng giao thông – Bộ GTVT trả lời như sau:

1. Về chế độ, chính sách bồi thường, giải tỏa đất đai nằm trong hành lang an toàn giao thông đối với các dự án cải tạo, mở rộng, nâng cấp quốc lộ được chia thành 02 giai đoạn thực hiện dưới đây:

a) Giai đoạn từ sau năm 1982 đến Luật Đất đai sửa đổi năm 1993:

Thi hành Hiến pháp năm 1980, Luật Đất đai được Quốc hội thông qua ngày 29/12/1987 quy định đất đai thuộc sở hữu toàn dân, Nhà nước giao đất cho các đối tượng có nhu cầu để sử dụng ổn định lâu dài, có thời hạn hoặc tạm thời theo quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất đuợc duyệt, cơ quan Nhà nước có thẩm quyền giao đất nào thì có quyền thu hồi đất đó. Tại khoản 5, Điều 49, Luật Đất đai năm 1987 quy định: “Khi đất đang sử dụng bị thu hồi vì nhu cầu của Nhà nước hoặc xã hội thì được đền bù thiệt hại thực tế và được giao đất khác”.

- Đối với việc đền bù giải tỏa hành lang an toàn giao thông đường bộ:

+ Ngày 21/12/1982, Hội đồng Bộ trưởng (nay là Chính phủ) đã ban hành “Điều lệ bảo vệ đường bộ” kèm theo Nghị định số 203/HĐBT. Đây là cơ sở pháp lý đầu tiên cho việc giải quyết những vấn đề về sử dụng đất trong hành lang an toàn đường bộ và là mốc thời gian đểxác định và xử lý những vi phạm hành lang an toàn đường bộ. Tại Điều 8 của Nghị định quy định như sau:

Trong phạm vi hành lang bảo vệ đường bộ:

1. Nghiêm cấm xây dựng nhà cửa, lều quán, kho tàng, công trình (tạm thời hoặc vĩnh cửu) hay lấy cắp đất, đá, v. v...

2. Những nhà cửa, công trình, kho tàng, v. v.. đã có trước ngày ban hành điều lệ này nếu xét thấy không ảnh hưởng tới sự ổn định, bền vững của cầu đường và an toàn giao thông thì tạm thời được để lại nhưng không được phát triển thêm. Trường hợp cần thiết phải rời bỏ hoặc thu hẹp lại thì giải quyết như sau;

a) Các công trình, nhà cửa, v.v... thuộc địa phương quản lý hay của nhân dân thì Uỷ ban nhân dân tỉnh thông báo cho các cơ quan, xí nghiệp hoặc nhân dân có tài sản đó rời đi trong một thời gian nhất định và cùng Bộ Giao thông vận tải xét bồi thường, nếu có giấy phép xây dựng của cấp có thẩm quyền.

b) Các công trình, nhà cửa, v.v.. thuộc cơ quan trung ương quản lý và trước đây xây dựng có giấy phép của cơ quan có thẩm quyền thì Bộ Giao thông vận tải và Uỷ ban nhân dân tỉnh bàn với cơ quan có tài sản đó giải quyết hoặc trình Hội đồng Bộ trưởng xem xét và quyết định”.

+ Ngày 03/01/1990 Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 06/CT về việc thực hiện Nghị định số 203/HĐBT ngày 21/12/1982 về Điều lệ Bảo vệ đường bộ quy định:

Tại khoản 2 Mục I:“ Trên các quốc lộ, đặc biệt đối với quốc lộ I, kể từ ngày ban hành Điều lệ bảo vệ đường bộ (ngày 21/12/1982), tất cả các công trình như đường điện, đường bưu điện, mương máng thuỷ lợi, các công sở, các cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, nhà ở, lều quán của tư nhân, v.v...đã làm trong lưu không do các cấp chính quyền, phường, xã, quận, huyện hoặc tỉnh, thành phố cấp đất hoặc tự ý xây dựng là vi phạm luật lệ. Trong thời hạn 6 tháng, kể từ ngày ký Quyết định này, các cơ quan và tư nhân vi phạm phải di chuyển các công trình nói trên ra khỏi hành lang của lưu không (từ chân mái đường đắp hoặc đỉnh mái đường đào ra mỗi bên 20 mét). Nhà nước miễn phạt và không đền bù. Những đoạn quốc lộ đi trùng với đường đô thị sau khi đã được nâng cấp đúng với quy hoạch được duyệt, thì hành lang bảo vệ đường là bề rộng của vỉa hè”.

Tại khoản 3, Mục I: “Các công trình đã có trong phạm vi lưu không, từ trước ngày ban hành Nghị định số 203-HĐBT ngày 21-12-1982, nếu chưa di chuyển phải tiếp tục di chuyển. Sau khi chính quyền địa phương, xã, huyện, hoặc tỉnh, thành phố, đặc khu đã xác minh rõ ràng, Nhà nước sẽ tuỳ theo từng trường hợp cụ thể để đền bù theo quy định hiện hành. Trường hợp công trình nằm trên hành lang bảo vệ, không ảnh hưởng trực tiếp nhiều đến việc bảo vệ đường, việc di chuyển gây tốn kém, lãng phí lớn, thì Bộ Giao thông vận tải xét cho tạm thời chưa di chuyển nhưng phải cam kết thực hiện theo Điều lệ bảo vệ đường bộ và di chuyển ngay khi mở rộng đường.

Như vậy, có thể nói, thời kỳ này chưa thực sự hình thành chính sách thu hồi đất, nguyên nhân có thể là khi đó đất đai chỉ xem là tài nguyên có giá trị sử dụng, mặt khác do điều kiện kinh tế - xã hội giai đoạn này chưa phát triển và nền kinh tế còn có khó khăn, nhu cầu thu hồi đất cũng chưa lớn, việc xây dựng mới, cải tạo, nâng cấp mở rộng các công trình giao thông đường bộ còn hạn chế, Nhà nước chỉ xem xét bồi thường các công trình xây dựng, nhà cửa nằm trong đất hành lang an toàn đường bộ phải giải tỏa (nếu có giấy phép xây dựng của cấp có thẩm quyền).

b) Giai đoạn Luật Đất đai sửa đổi năm 1993 đến Luật Đất đai 2003:

Hiến pháp năm 1992 vẫn qui định đất đai thuộc sở hữu toàn dân và Nhà nước giao đất cho thuê đất cho các tổ chức và cá nhân sử dụng ổn định. Tại Điều 27, Luật Đất đai sửa đổi năm 1993 quy định: “trong trường hợp cần thiết, Nhà nước thu hồi đất đang sử dụng của người sử dụng đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng thì người bị thu hồi đất được đền bù thiệt hại” và cơ quan nhà nước có thẩm quyền giao đất thì có quyền thu hồi đất đó.

Căn cứ Luật Đất đai sửa đổi năm 1993, Luật Đất đai năm 2003, Chính phủ đã ban hành các Nghị định số 90/CP ngày 17/08/1994 “về việc đền bù thiệt hại về đất và tài sản khi Nhà nước thu hồi đất”; Nghị định số 22/1998/NĐ-CP ngày 24/04/1998 “về việc đền bù thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất để sử dụng quốc phòng, an ninh, lợi ích Quốc gia, lợi ích công cộng”; Nghị định số 197/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004 “về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất” (được sửa đổi, bổ sung bằng nghị định số 84/2007/NĐ - CP ngày 25/5/2007).

Như vậy, với các chính sách, pháp luật về đất đai nêu trên, Nhà nước thu hồi đất thì được đền bù (bồi thường) thiệt hại về đất, được đền bù (bồi thường) thiệt hại về tài sản và được hỗ trợ…

Thực hiện quy định tại Nghị định số 22/1998/NĐ-CP ngày 24/04/1998 của Chính phủ, Bộ GTVT đã ban hành Quyết định số 592/1999/QĐ-BGTVT ngày 11/3/1999 ban hành những quy định về kỹ thuật, trình tự khi tiến hành giải phóng mặt bằng phục vụ các dự án xây dựng công trình giao thông.

2. Về một số tổ chức, hộ gia đình, cá nhân có đất nằm trong hành lang an toàn giao thông của các dự án mới về giao thông đường bộ

Về vấn đề này, Chính phủ đã ban hành các Nghị định số 172/1999/NĐ-CP ngày 07/12/1999 “quy định chi tiết thi hành Pháp lệnh bảo vệ công trình giao thông đối với công trình giao thông đường bộ”; Nghị định số 186/2004/NĐ-CP ngày 05/11/2004 “quy định về quản lý và bảo vệ kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ”; Bộ GTVT cũng đã ban hành Thông tư số 13/2005/TT-BGTVT ngày 07/11/2005 “hướng dẫn thực hiện một số Điều của Nghị định số 186/2004/NĐ-CP ngày 05/12/2004 của Chính phủ”.

Tại thời điểm hiện nay, Nghị định số 11/2010/NĐ-CP ngày 24/02/2011 của Chính phủ “quy định về quản lý và bảo vệ kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ” và Thông tư số 39/2011/TT-BGTVT ngày 18/5/2011 của Bộ GTVT “hướng dẫn thực hiện một số Điều của Nghị định số 11/2010/NĐ-CP ngày 24/02/2011 của Chính phủ quy định về quản lý và bảo vệ kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ” đang có hiệu lực thi hành.

Thực tế việc quản lý, bảo vệ hành lang an toàn giao thông đường bộ và việc đền bù giải phóng mặt bằng đất trong phạm vi hành lang an toàn giao thông đường bộ cho thấy: Do nguồn kinh phí GPMB quá lớn nên việc bồi thường, hỗ trợ giải tỏa đất nằm trong hành lang an toàn giao thông đường bộ thường chỉ được giải phóng mặt bằng đến diện tích chiếm dụng vĩnh viễn khi Nhà nước triển khai xây dựng các dự án về giao thông.

Vụ Kết cấu hạ tầng GTVT